Etiketler

, , , , , , , , , , , ,

baybalık

Çin’de baş göteren An Lu-shan isyanına, Yehhu (Yabgu) adlı oğlu komutasında bir ordu gönderen ve isyanın bastırılmasında aktif rol ütlenen Uygur kağanı M’o-yen-ch’o, T’ang ülkesinde önemli ölçüde nüfuz kazanmıs, T’ang imparatoru da bu yardımın karsılığı olarak kendi öz kızını Uygur kağanı ile evlendirmisti. T’ang sarayının, bu evliliğin dısında Uygur Kağanlığını ne gibi ganimetlerle ödülendirdiği hakkında pek fazla bilgi bulunmamakta, sadece Çin’in her iki başkentinin yağmalanmasına izin verildiği bilinmektedir

Ötüken Uygur Kağanlığının en öemli ismi olan M’o-yench’o’nun iki kent yaptırdığı bilinmektedir. Bu iki kentin varlığına, Çin kaynaklarının verdiği bilgilerin yanında bizzat kağan tarafından dikilen Sine Usu ve Taryat yazıtlarında da değinilmistir. Bunlardan birisi Ordubalık da denen Karabalgasun, diğeri ise adını Sine Usu yazıtından öğrendiğimiz Baybalık kentleridir. Bunlardan Ordubalık yani Karabalgasun kenti hakkında bilinenler Baybalık’tan fazladır. Bunun en önemli sebebi Kök Tüklerden kalan büyük kağanlık yazıtlarının dikili bulunduğu Koşo-Çaydam bölgesi ile tarihi Moğol baskenti Karakurum’a yakın olması ile kent hakkında tarihi kaynaklarda bilgi bulunmasıdır. Ancak Baybalık ile ilgili bilinenler fazla değildir.

Mo-yen-ch’o tarafından yaptırılan ve büyük bir olasılıkla kervan yolları üzerinde kurulmus olan Ordubalık (=Karabalgasun; Mo. Harbalgas) kentinin yapılış tarihi ile ilgili net bir bilgi bulunmamaktadır. Yalnızca Temim b. Bahr’ın gördüğü Ordubalık’tan çok etkilendiği bilinmektedir. Bilge Kağan ve Köl Tigin yazıtlarının bulunduğu ve genellikle Orhon Vadisi olarak adlandırılan yere çok yakın olan Ordubalık’ın kalıntıları bugün hâlâ büyük gökemiyle ayakta durmaktadır. Yine Cengiz Kağan’ın oğullarından Ögedey’in yaptırdığı Karakurum (Mo. Harhorin) kenti de Karabalgasun kentine 24 km uzaklıkta bulunmaktadır. Kuskusuz Ögedey Han, Karakurum kentini yaptırırken Karabalgasun’dan etkilenmisti (Sümer 1994: 28-29).

Doç. Dr. Erhan Aydın

Yazının tamamına bu bağlantıdan ulaşabilirsiniz : http://turkoloji.cu.edu.tr/ESKI%20TURK%20DILI/erhan_aydin_baybalik_kenti.pdf

Reklamlar