Etiketler

, , , ,

Nazar, kaynağı tarihin derinliklerine kadar uzanan bir halk inancıdır. Eski Yunanlılar’ dan Romalılar’a, Budistler’den Hindular’a, Moseviler’den Müslümanla’ra kadar bütün topluluklarda bu inancın bulunduğunu görüyoruz . Kendisini pek çok tehlikeden korumasını bilen insanoğlu; kaza, hastalık, ölüm getireceğine inandığı nazardan da korunmak amacıyla çeşitli koruyucu nesnelere sarılmıştır.

Topluca nazarlık olarak adlandırdığımız koruyucu nesneler, nazara inan bütün topluluklarda hemen hemen birbirinin aynidir. Halkımız tarafından da kullanılan nazarlıklar arasında mavi boncuk, yedi delikli boncuk, kendiliğinden delinmiş taş, eski süpürge, sarımsak, kartal pençesi, hurma çekirdeği, sarı kehribar, yumurta kabuğu, kurban gözü, geyik boynuzu, öküz boynuzu, at kafası, çörek otu, günlük, kuru karanfil ve üzerliği sayabiliriz. Bu sıraladığımız nazarlıkların bazıları evlere asılmakta, bazıları üstte taşınmakta, bazıları da bağ, bahçe ve tarlalarda bulundurulmaktadır.

Çörek otu, günlük, kuru karanfil ve üzerlik ise nazara karşı yapılan tütsüde kullanılmaktadır. Ayrıca, üzerlikten yapılan nazarlıklar evlere de asılmaktadır. Üzerlik otu (peganum harmala) yabani kimyongiller (zygophyllaceae) familyasına dahil bir bitkidir. Çiçekleri beyaz renktedir. Taç yaprakları 4-5 tane olabilmekte, boyu 60-70 cm. ye kadar çıkabilmektedir. Meyveleri kapsül içindedir. Yaprakları almaşık* ve yapışkandır. Bazı türlerinde yapraklar benekli olabilir. Genellikle kumlu, taşlık ve kurak yerlerde yetişir (2).

https://onturk.wordpress.com/2011/07/23/uzerlik/

Halk arasında yaygın bir inanca göre üzerlik otu, şehit kanı dökülmüş topraklarda yetişmektedir.Aslında bu inançta biraz * Almaşık yaprak: Sapın iki yanında karşılıklı değil de aralıklı olarak bir sağda bir solda bitmiş yapraklar. gerçek payı da yok değildir. Üzerlik otu, fosfatlı toprakları çok sever . Bunun için de fosfatlı toprağın bol olduğu mezarlıklarda yetişir.

Çağdaş Türk diyalektlerinde de bitkinin çeşitli şekillerde adlandırıldığını görüyoruz:

Azeri Türkçesinde üzerlik, Türmencede üzerlik, isventve adraspan; Kazakçada adıraspan , andız ; Doğu Türkistan Kazakçasında ajerek ve tüyejaperak; Kırgızcada adıraşaman  ; ısırık ; Kırım Tatarcasında özerlik ; Uygurcada edrasman ; Doğu Türkistan Uygurcasında adirasman. gül asman ; Özbekçe’de isirik , adrespan, isvent, yuzarlık .

Prof.Dr. Şükrü Halûk Akalın

Devamı / Kaynak : http://turkoloji.cu.edu.tr/CUKUROVA/sempozyum/semp_2/akalin.pdf

Reklamlar