Etiketler

, , , , , , , , , ,

Ulu Kem ve Talas Yazıtlarında ONLAR

Burada Orta Asya’daki Ulu Kem ve Talas yazıtlarından örnekler vereceğiz. Bu yazıtlar içinde çağının en yüksek kültür seviyesini temsil eden yazı ”ON NOTASI”dır. On Notası bir hakandan diğer bir hakana bir sopa üzerinde yazılmış mektup niteliğinde bir notadır. ”On Notası”nın M.Ö 5000 yılında olduğu büyük bir kesinlikle söylenebilmektedir. Buradan yola çıkarak, Ulu Kem ve Talas yazıtlarının en az M.Ö 5000 olduğu söylenebilir. Ancak bu tespit bu yazıtların daha eski olmayacağı anlamına gelmez. O halde aşağıdaki yazıtları okurken M.Ö 7000-5000 yılları olduğunu düşünerek okumalıyız.

https://onturk.wordpress.com/2011/05/24/onlar/

Burada ONLARI ve OKLARI ayrı başlıklarda ele alışımızın sebebi anlatım kolaylığı sağlaması açısındandır. Yoksa kendilerine ONLAR ve OKLAR diyen Türklerin aynı kavmin insanı oldukları aşikardır.

•          ”UC-UÇU ÖGÜZ AŞU EL: BU ALTIN ON-UYUL UÇ BU , EL BU, ES BU, ESİD. ÖGÜ AP-AQIN UÇ ISIP BUY, İP-İNİNÇİP, İNİNÇİN AP-ANTI BU ÖGÜÇ. BU ÖP-ÖSÜ AQIN ALT AW ES ÖG (üç bu esid) EKİ EDİS UÇU. (ON NOTASI)

Hanı deniz aşan halk: Bu selahiyetin ON-FEDERAL MİLLETİNİN uçudur, halkım namına söyleyeceklerimi dinle. Namı harplerde şöhret bulan uç yazdı bu yazıyı, sana SULH TEKLİF EDEREK, ki bu SULH ŞARTLARI İÇİN yüce andım teminattır. Bu yazıyı yazan ordu akını selahiyetlisinin ögüçle duyulan namı Devlet Uçudur.

•          OQUŞ ES UÇUN ONIN ESİS ES.

Öğüşlü uçu olan ON MİLLETİNİ hatırla.

•          ONUL ET ESİNÇİN (es uç) OQUŞ EL, ONUN OŞ-OŞUZ ONUZ UYUN (aw) UYUL (bu onun).

ON MİLLETİ halinde teşekkül etmeyi temin eden uçın ögüçlü halkı, on milletinin birleşmesi ile FEDERAL ON DEVLETİNİ teşekkül etmiş bulunuyor”

•          ”ON ÖZÜ ESİD AW EL URUB.

Beni ON MİLLETİ halkı gömdü.

•          ON ÖZÜ ESİK.

ON MİLLETİNE mensup hatıra.

•          E ÖGÜÇ UR A, OĞUL A OĞUS! OS-OGILIN (esit-esit) ELİNİM A, QARA AT ULI A QULUNUB. AT ASIN A, ALI ATA A (on) UWUN.

Öğüç ile gömüldü, halkın evladı idi! Halk arasında nam kazandı, halka yaptığı hizmet ile valilik ünvanını ulu etti. ON DEVLETİNDEKİ bu nam onu ON MUKADDESATINDA ulu etti.

•          OT OZIN İTİP ERT BUW-ONUNA ESİZ A, QUT ONI A, ÖKÜRÜRÜN AT ULI A, QULUNIM A. İNİ EL ERİ A, QARA BARS A ÖZÜNE İSİNKE.

Ateş vasıtasile Tanrıya geçsin diyerek mezara verdiğimiz on-beyini yadederiz. Kutlu ON MİLLETİNİN ulu şahsının yasını tutan tabaasıyız. Kendini yadettiğimiz, SULHSEVER HALKIN askeri olan vali Bars millet evladı Bars idi.

•          OT-OZ OĞLINA ES OGIWI İÇİL URIP İÇİN A, İLLİTTİG ERİNİ A. AP-ATIM QARA-ÇUR A, UYUĞU ATI QARA YÜZÜNÜZ,

-ALTI ON ESİBİ,

-E, İRİKİZ A!

…………………….

QAR-ÇUR ATUNUN QUL A QARA YÜZÜNÜZ;

-(QAR)-ÇUR (qulunın) ÖZÜGE OYUL URUNA AWRILINIMA. BU ELİ ATI AT (On-Uç Uyun)A,

-OĞLI ATI QAR-ÇUR. OĞLI ATI ES OĞUP OĞUR OTI A.

Ateş vasıtasile Tanrıya geçecek olan millet evladını yadettiren bu anıt mezar içinde yakıp gömmek için teşyi ettiğimiz asker içindir. Şeref adım Qara-Çur, halkımın adı Qara-Yüz,

-On-Valiliği selahiyetine,

-evet, sahibiyiz ya!

Qar-Çur namının yücelmesine hizmetkar idi Qara-Yüz denilen halk;

-Qar-Çur adlı millet hizmetkarının kendine oyulmuş mezarına konularak Tanrıya evrildiğim (bir biçimden başka bir biçime doğal olarak döndüğüm) zaman. Beyi bulunduğu halk ON-FEDERAL DEVLETİNE dahil,

-Qar-Çur onun evladıdır. Bundan dolayı bu defin ateşi hatırası evladını methü-sena eder”

•          ”UB-URUNIMA QUT ONUNA OĞUL, A, UYUR UÇI A, ASİZ A. EP-A, İT-ERT A OĞU AB-ATIN (eli) QUL ERT A. ONUN (uç) OĞLI A İT-ERT A ÜR ES ÖKÜ.

Yüce mezarıma kut olan şey, ON MİLLETİNİN EVLADI VE FEDERAL DEVLETİN uçu olmamdır. Muhteşem bir merasimle mezarına götürülmüş olan şanlı, şerefli nam halkın hizmetkarı idi. Bu mezar taşı, ON MİLLETİNİN uç evladının gömülme merasimi hatırasınadır”

•          ”QOYUWA QAWIŞIMA, QUNÇUYIMA AWRILU-BARIWIM, MEN OĞLIMQA, BOWINIMQA BÜKMEDİM. SEKİZ QIRQ YAŞIMA ERDİM BOLŞAR BOWINIĞ ERK, BOWINIĞ: ER-ATIM ERİN ULUĞA ERDEMİG BATURMIN, ERDİM İLİM BOLŞAR BOWUN İSİRİK CÜRÜMDİ ERİNCÜM İKÜZİME. ONAY İLİTDİ, ÖGİM OĞLIN TOĞUWIM, ERİN-ULUĞA ATIM, İLİMDE TÖRT TEGİZİNDİM. ERDİMİM ÜÇÜN İNİNÇÜ ALIP UÇUN (A).

ER-ERDİM BOLŞAR ANAWIĞ ERMİS SİN: MEN ALTUN QIRQQA KİRTİM, ER-ERDİM ÜÇÜN TÖPÜT QANQA YALBAÇ BARIWIM KELİRTİM.

Gereği veçhile yapılan gömme merasimi ile kavuşturulmak üzere, ebedi istirahatgahıma evrili-varırken ben oğluma ve milletime hürmetkarım. İnsan 38 yaşına erince böyle bir azimle ermeli, böyle: Şeref adım Şerefli Kahraman Erin-Uluğa’dır ve halkım için şerefli oluşum daima neslimi göz önünde bulundurarak hareket etmiş olmamdandır.

Vazifem bildirildi, evimin erkek çocuğu ve ”Erin-Uluğa” namına sahip olduğumdan, vatanımın dört bucağında vazife gördüm, – şerefim için SULH BAYRAĞI ALTINDA!

Askerlik şerefine şu şekilde erdim: Ben ”kırk” rütbesine sahip oldum ve asker şerefi için Tibet hanına elçi olarak gidip-geldim”

•          ”CERDEKİ BAR ERTİGİME, ERDİMLİGİME BÜKEM!

TÜŞÜRİLİP ERTİNİZİ TUTŞAR, ÖKÜÇ ERTİNİZ: İNİLİG BÖRİ UÇA BARIŞ AWARILAMAY İTÜ!

BU ATIMIZ OMAY BEG BİZ; BİZ UYA-ALPAR ÖZİN ELTİ QILMAWIN, ÜZLÜKİT ÖZİN, ÖÇÜRÜG ALMAWIN AYITA, EZİNÇÜME, KÖZİNÇÜME AWRILAMA İÇ ELİNMÜ İYÜ ERDİMİM.

ER-ERİMÇÜN, İNİMÇİM UYARIN ÜÇÜN BENGÜMİN TİKE BERTİ. TÖRT İNİLİGÜ ERTİMİZ, BİZNİ ERİKLÜG AWRITI YATA. ALTUN UŞUNA YAS, KECİKİ ARTUĞLATUĞIL TAW-İÇİNE BARŞAM AWRILIBARIWI YATA.

ONAY İLİTDİ, ÖGİME KELİRTİ, İLİMKE ERDİM ÜÇÜN MEN AYRILDIM A! İLİM ÖKÜNÇİNE, QALIN YAĞIQA QIYIM ATIM TEGİN AWRILIWIM YATA. İNİNÜZKE, İÇİNÜZKE İNİGİNCÜKİ İNİZ, TÜSÜRTİNİZ!

Yerdeki mevcudiyetime, şerefime hamdolsun.

Vurulmuş olmanızı ele alırsak, siz şerefinizi muhafaza ettiniz: Kurt sembollü SULH BAYRAĞI ile varmışken Tanrı karşısında şerefsizce öldürüldünüz.

Adımız Omay Beg’dir. Biz elçi olarak kabul olunmamış olmamızdan dolayı utanıyoruz ve bunun intikamını alamamış olmamız dolayısile üzülüyoruz, bu ezincimizin, itibarımıza binaen sebebi kendi halkımız arasındaki iyi namımızdır.

Şerefim ve kardeşlik hakkım dolayısile anıdımı kardeşlerim diktiler. Dört kardeş idik, bizi birbirimizden ALLAH’IN TAKDİRİ ayırmaktadır. Kardeşin, sesini duyarak, mafevk (üst, yukarı) katına vardığı zaman, artık çok geç kalmış bulunuyordu ve sen de ölmekte idin.

Emir evime getirilerek bitirildi. Halkımın şanı için ben ayrıldım. Halkım benim için üzülürken, kuvvetli düşmana karşı savaş atımı sürmek suretile öldüm. İnilerim, abilerim, kardeşlik hakkım için intikamımı alınız”

•          ”ERDİM QUN ALTUĞIL BERMESE! ON İNİNSİ, ATIM QIZ-OĞLI BAR ÜÇÜN, ÜÇ BASIT, ON TURUQQAN BENÜSİ TİKE BERTİM. ERDİMİM ÜÇÜN EL ARADA QARA-QANQA BARIPPIN, YALBAÇ BARIPPUN, –KELMEDİNİZ BEGİMİZ!

Şerefli bir mezar, ALLAH ona veliaht vermemiş olsa dahi! ON İNİSİ, öz kızları olduğu için, üç başlıklı, ”ON” değerinde sıntaşını dikiverdim. Halk arasındaki şerefi için Qara-Qana vardı, elçi olarak vardı, fakat geri dönemedi beyimiz!”.[1]

Bugünden 7000-8000 yıl önceye ait bu yazıtlarda Türkler kendilerini ”sulhsever” olarak tanımlamışlar; ”sulh bayrağı altında” yaşamak arzularını dile getirmişlerdir. Yeryüzünün hiçbir yerinde 7000-8000 yıl öncesinde böylesine ileri görüşlü bir anlayış ve yaşam tarzı bulmak imkansızdır. O çağlarda yeryüzünün birçok yerinde bırakın ”barış” gibi insanlık ideallerinden bahsetmeyi, insanlar avcılık ve toplayıcılık devrelerini yaşıyordu. Yazıtlarda Tek Tanrı inancı (tevhid inancı) ve ahiret inancı da açık olarak görülmektedir.

Türklerde ”halka hizmet Hakka hizmettir” anlayışı hakimdir. Yeryüzü barışını temin için halka hizmet Hakan’ın görevleri arasında idi. Barış, barış bayrağı altında yaşamak, barışsever olmak, birlik ve beraberlik içinde yaşamak çok önem verdikleri konulardı. Türklerde yeryüzü barışının temini için Tanrı tarafından görevlendirildikleri inancı hakimdi.

Yukarıdaki yazıt örneklerinde görüleceği üzere, Allah ve ahiret inancı eski Türklerde hiçbir tereddüde yol açmayacak şekilde mevcuttur. Allah’tan geldik, Allah’a döneceğiz anlayışı Türklerin ilk yazı yazmaya başladıkları dönemden bu yana kendini göstermektedir. Ölümü bir son olarak görmeyen Türklerde ”Uçmak” kelimesi, öldükten sonra öbür dünyaya gitmek ve cennet manasında kullanılmakta idi.

[1] Kazım Mirşan, Kazım Mirşan, Proto-Türkçe Yazıtlar 1970, sf.65-75

Reklamlar